Schatrijk Katwijk

Geschiedenis van Katwijk

In de Romeinse tijd en de Middeleeuwen nam Katwijk een bijzondere positie in. De ligging aan de Rijn was gunstig. Deze rivier vormde namelijk de noordgrens van het Romeinse Rijk, de limes. De limes verbond verschillende legerkampen met elkaar, waaronder het castellum van Valkenburg en dat van Katwijk.

Katwijk aan Zee is ontstaan in de 12e eeuw en groeide langzaam uit tot een belangrijk vissersdorp. In de 19e eeuw groeide Katwijk door het toerisme. Een groot deel van wat nog over was van de oorspronkelijk middeleeuwse bebouwing is in de Tweede Wereldoorlog gesloopt ten behoeve van de aanleg van de Atlantikwall. Na de bevrijding is de tankmuur omgetrokken en in delen gebroken.

Archeologie onderzoek op drie locaties

In opdracht van Kustwerk Katwijk zijn er verschillende vooronderzoeken uitgevoerd: bureauonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek. Op basis van deze onderzoeken zijn er drie archeologisch kansrijke zones aangewezen. Op deze locaties is archeologisch onderzoek gedaan. De resultaten worden per gebied samengevat.

1. Onderzoek bij de Witte Kerk
Voordat de werkzaamheden begonnen, is in het voorjaar van 2013 bij de Witte Kerk archeologisch onderzoek uitgevoerd. Er werd gezocht naar de Atlantikwall, de historische dorpskern en eventuele resten uit de de Vroege Middeleeuwen tot en met IJzertijd.
Hiervoor werd een werkterrein ingericht van 135 bij 30 meter in het duin nabij de kerk. Uiteindelijk is er een proefsleuf onderzocht van 4 bij 100 meter.

Resultaten van het onderzoek
De resultaten van het onderzoek waren minder spectaculair dan verwacht. De tankmuur van de Atlantikwall is inderdaad opgezocht en over een lengte van 15 meter blootgelegd. De muur lag ondersteboven in een kuil en was beschilderd met camouflage en mogelijk bloemmotieven.

In de bovenste lagen zand werden cultuurlagen gevonden uit de 18e en 19e eeuw. Hierin zijn verschillende vondsten aangetroffen: scherven van glas en aardewerk, een gesp, een vork, een spijker en een pijpje.
Op een dieper niveau zijn houten palen gevonden, waarschijnlijk van een zeewering uit de 19e eeuw. Er zijn geen sporen of resten aangetroffen uit de Romeinse tijd of van de oude kern van Katwijk, uit de 17e eeuw.

   

2. Onderzoek bij de Uitwatering

In januari en februari 2014 is er archeologisch onderzoek uitgevoerd bij het Uitwateringskanaal. Omdat het Katwijkse strand breder werd, moest ook het Uitwateringskanaal verlengd worden.
Op deze locatie zouden wel eens resten van de Brittenburg kunnen liggen, de meest westelijke Romeinse legerplaats. Daarom werd al het uitgegraven zand, ongeveer 12.600 m3, gezeefd door archeologen. Dit ging 24 uur per dag door.

 

Uitkomsten van het onderzoek
De archeologen hebben de Brittenburg helaas niet gevonden. De archeologen vonden voornamelijk sterk verweerd aardewerk, glas, bot, steen, metaal en bouwhout uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Waarschijnlijk zijn dit resten van het oude Katwijk. In totaal zijn er 3343 vondsten verzameld met een totaal gewicht van bijna 500 kilo. In de tabel is de verdeling van de vondsten te zien.

Materiaal Aantal
Keramiek gebruiksaardewerk 2603
Keramiek bouwmateriaal 306
Glas 243
Botmateriaal 88
Steen 25
Metaal 27
Hout (artefacten) 37
Beton 12
Leer 2
Totaal 3343

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Open dag archeologie
Ondanks de relatief kleine vondst was er veel belangstelling voor het onderzoek bij de Uitwatering. Op 12 februari 2014 werd een open dag georganiseerd, die druk werd bezocht.
Download hier de informatieborden die op de Boulevard hingen: 
Kustwerk Katwijk Poster 1.pdf

Kustwerk Katwijk Poster 2.pdf

3. Onderzoek bij de parkeergarage
In mei 2014 werd gestart met het ontgraven van de bouwkuip voor de parkeergarage. Ook dit gebeurde onder toezicht van een archeoloog. Het was mogelijk dat we precies in de bouwkuip nog een deel van de tankmuur behorend bij de Atlantikwall tegen zouden komen. De exacte ligging van de Atlantikwall is namelijk nooit helemaal goed ingemeten en op kaart gezet en ook recentere onderzoeken met behulp van radar geven geen precies uitsluitsel over de ligging.

Uitkomsten van het onderzoek
In de bouwkuip zijn we de Atlantikwall niet tegen gekomen. Wel zijn er kleine vondsten gedaan uit de 17e, 18e en 19e eeuw. Het ging om een houten plank, mogelijk een scheepshout en verschillende banen van takkenhout. Ook werden muntjes en visgerei aangetroffen uit de 19e en vooral 18e eeuw. Later werden een aantal kopermuntjes gevonden, een 19e eeuw mes en pijpenkop en een tinnen heft van een vork of lepel.
Op een dieper niveau zijn houten palen gevonden, waarschijnlijk van een zeewering uit de 19e eeuw.

    

    




Delen via: twitter | facebook